سالمندان در کرج ، خانه سالمندان کرج ، سالمند در کرج ، آسایشگاه سالمندان خردمند، مرکز توانبخشی و مراقبت شبانه روزی سالمندان و معلولین در کرج
1395/11/30 07:07

آگنوزیا چیست؟

تعریف

ادراک پریشی ریشه یونانی دارد، « فقدان دانش یا آگاهی». به معنی ناتوانی برای بازشناسی اشیاء است. آگنوزیا یک اختلال کمیاب است که بوسیله یک ناتوانی در بازشناسی و تشخیص دادن اشیاء یا اشخاص، علیرغم داشتن آگاهی از ویژگی های شیء یا شخص، مشخص می شود. اشخاص آگنوزیا ممکن است به سختی بتوانند ترکیبات هندسی یک شیء یا چهره را بازشناسی کنند یا ممکن است بتوانند ترکیبات هندسی را مشاهده و درک کنند، اما نمی دانند که چه شی ای بکار برده شده است، یا اینکه این چهره آشناست یا خیر.

اختلال آگنوزیا به ناتوانی فرد برای بازشناسی اشخاص یا اشیاء حتی زمانی که ابعاد حسی اصلی بهنجار باشند اشاره می کند، مثل بینایی که دست نخورده و بی عیب است. آگنوزیا می تواند به یکی از جنبه های حسی مثل بینایی یا شنوایی محدود شود.

مثلاً بیماران با ادراک پریشی بینایی ممکن است نتوانند شی ای را که مقابل میدان بینایی شان قرار دارد بازشناسی کنند، حتی اگر آنها بتوانند شکل و سایر ویژگی های دیداری آن را توصیف کنند. ولی بیمار می تواند شیء را مشاهده و درک نماید اما هیچ گونه تداعی معنی داری نسبت به آن ندارد.

سبب شناسی:

آگنوزیا معمولاً از یک آسیب به مناطق خاصی از مغز در لوب های پس سری یا آهیانه ای مغز ناشی می شود، که منجر به تخریب ویژه فرآیندهای شناختی شخص به میزان زیادی می شود. اشخاص آگنوزی ممکن است توانایی های شناختی شان را در سایر مناطق حفظ کنند.

آگنوزیا ممکن است ناشی از آسیب مغزی، ضربه، دمانس و یا اختلالات عصب شناختی باشد.

انواع آگنوزیا:

کلا سه شکل متفاوت از آگنوزیا وجود دارد:

1)      آگنوزیای دیداری: که در آن شخص به سختی اشیاء، کلمات و چهره ها را بازشناسی می کند.

2)      آگنوزیای شنیداری: که شامل ناتوانی برای بازشناسی صداهاست.

3)      آگنوزیای حس های تنی: که در آن اشخاص به سختی از طریق تحریک حس های مربوطه به لامسه اشیاء را درک می کنند.

آگنوزیای دیداری visual agnosia :

آگنوزیای دیداری یک اختلال نورولوژیکی است که با ناتوانی برای درک اشیاء آشنا مشخص می شود.

آگنوزیای دیداری با آسیب لوب چپ پس سری و لوب گیجگاهی در ارتباط است.

بسیاری از بیماران نقص شدیدی در قسمت راست میدان بینایی دارند، به خاطر آسیب لوب چپ پس سری. ولی بازشناسی شنوایی و حس لامسه سالم است.

به خاطر اینکه بنظر می رسد خواص دیداری متفاوت در چندین نقطه مختلف مغز پردازش شوند،

آسیب مناطق مختلف مغزی به انواع متفاوت آگنوزیای دیداری منجر می شود که تعدادی از زیرشاخه های آن عبارتند از :

نام    اصطلاح        محتوا

پروزوپاگنوزیا                                 prosopagnosia

چهره

آگنوزیای ناخوانی                           agnostic / alexia

خواندن اطلاعات

آگنوزیای رنگ                               color agnosia

رنگ ها

آگنوزیای شیء                            object agnosia

اشیاء

آگنوزیای همزمان                                                   simultan agnosia

ناتوانی برای بازشناسی همه تصاویر حتی اگر جزئیات فردی بازشناسی شوند

آگنوزیای شنیداری:                        auditory agnosia

سه زیر شاخه از اداراک پریشی شنیداری وجود دارد:

-          ادراک پریشی اطلاعات کلامی-شنیداری: ناتوانی برای شنیدن کلمات.

-          ادارک پریشی شنیداری: ناتوانی برای شنیدن صداهای محیطی مثل استارت ماشین یا پارس کردن یک سگ.

-          ناتوانی درک موسیقی: ناتوانی برای شنیدن موسیقی.

آگنوزیای شنیداری اشاره می کند به ناتوانی برای بازشناسی صداهای مخصوص در زمینه شنوایی سالم و بی عیب. یک تفاوت در این سندرم بین کری محض کلمات که یک ادارک پریشی نسبت به اطلاعات کلامی-شنیداری است و آگنوزیای شنیداری که شامل یک ادارک پریشی نسبت به صداهای غیرکلامی محیطی است وجود دارد.

کری قشری نیز اصطلاحی است که برای بیمارانی بکار می رود که اساساً به هیچ یک از اطلاعات شنوایی حتی زمانی که شنوایی سالم است پاسخ نمی دهند.

سبب شناسی: ضایعه مناطق قشری و زیر قشری دوطرفه لبه به هم چسبیده بین شیارهای گیجگاهی، مناطق یک طرفه زیر قشری در کورتکس گیجگاهی نیمکره غالب زبان.

آگنوزیای حس های تنی ( ادارک پریشی بساوشی، ادارک پریشی لامسه) :

بیماران با این اختلال مشکلاتی در درک اشیاء از طریق تحریک مربوط به حس لامسه دارند. اگر چه حس لامسه آنها سالم و بدون عیب است. یک تفاوت بین ناتوانی بازشناسی ویژگی های اساسی یک شیء از طریق لمس کردن مثل اندازه، بافت و ناتوانی برای نامیدن یا بازشناسی اشیاء وجود دارد.

بیمارانی که نمی توانند یک شیء را از طریق لمس کردن بازشناسی کنند، ممکن است که بتوانند شیء را نقاشی کنند و تصویرش را بازشناسی کنند. بعضی وقت ها آنها می توانند ویژگی های فیزیکی یک شیء را توصیف کنند، اما نمی توانند آن را بازشناسی کنند.

سبب شناسی: ادارک پریشی لمسی فکر می شود به دلیل آسیب کورتکس حس های تنی باشد ( اتصال بین شکنج های مرکزی پایینی).

مینا احمدزاده

کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

مسئول امور بیماران انجمن آلزایمر ایران

فصلنامه خبری پژوهشی، آموزشی و اطلاع رسانی قاصد محبت*شماره 42*پاییز 1395

نظرات

نظر شما
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
متن :

تصویر :